Het verhaal van de heropstanding
Het Wachten
In een kippenkraam, waar ik af en toe langs ging, zag ik een handgeschreven papiertje hangen : ‘Molen te koop’. Tot mijn verbazing ging het effectief over de afgebrande Bounke Bounke molen in Brecht. Een plek waar ik als kind vaak vertoefde. Sjotten op het voetbalveld aan de overkant en verstopperke spelen in de belt van de molen, naast café ‘Plekje bij de Molen’, waar mijn vader vaak ging biljarten.
Ik was meteen getriggerd. Ik had al wat renovatieavonturen achter de rug en dit leek mij een interessante next level. Met de combinatie van nostalgie en een mooi, gepassioneerd verhaal kon ik mijn vrouw overtuigen om de stap te wagen.
En tot mijn grote verbazing lukte het nog ook. Op 25 september 2012 kochten we van notaris Rochtus een grote schoorsteen te midden van een compleet verwilderde site. Ik was best opgewonden, wilde meteen een restauratiedossier opstarten en mij inschrijven voor de opleiding molenaar. Ik gaf het project twee jaar.
Eind 2014 moet hij draaien.
​Niets was minder waar. Op 16 januari 2015, na zes verschillende ontwerpen en veel discussie, werd eindelijk het restauratiedossier goedgekeurd en konden we alvast de ‘instandhoudingswerken’ starten. Voor de rest van de restauratie moesten we wachten tot er budget vrijkwam.
Op dat ogenblik geen zorg. We begonnen het puin te ruimen, roet te verwijderen, te redden wat er te redden viel, wat bijna niks was, en de site helemaal op te kuisen. We startten met de restauratie van het gelijkvloers en met de uitbreiding van vier B&B kamers, waar we uiteindelijk toelating voor hadden gekregen.
Het project verliep voorspoedig en op 1 juni 2016 kon de site opnieuw geopend worden, weliswaar zonder malende molen, maar met een leuke brasserie, vier mooie kamers, een fijn terras en tuin én het meest energiezuinige (molen)huisje van België.
Ik was helemaal klaar voor fase 2, de échte restauratie van de molen en wilde er direct aan beginnen. Echter, bij navraag bij Onroerend Erfgoed was er nog steeds geen budget gevonden voor de BounkeBounke molen. Ik moest nog even wachten. Ook de volgende jaren bleef men zoeken naar de nodige middelen.
Eind december 2022 had ik het helemaal gehad en wilde ik duidelijkheid. Ik vroeg architect Patrick Vanroy om een expertise te doen. Zijn verslag was heel duidelijk. Als er niet snel ingegrepen wordt is de BounkeBounke molen ten dode opgeschreven.
Het rapport werd ingediend en, ondanks positieve feedback, was het opnieuw wachten, wachten, wachten,… tot er op 12 oktober 2023 plots witte rook uit de molen kwam. De restauratiepremie werd toegekend en we konden van start gaan.
Het dossier werd van onder het stof gehaald en, in overleg met Onroerend Erfgoed, klaargemaakt voor aanbesteding, begin 2024.
Op 13 mei 2024 konden we eindelijk de werken toewijzen aan molenbouwer De Jongh uit Veldhoven.
We zijn nu begin 2025 en het einde van de restauratie is in zicht. De molen blinkt als nooit tevoren. Het mechanische deel wordt verder afgewerkt en het ziet ernaar uit dat eind februari het project zal kunnen worden voltooid, meer dan 10 jaar na goedkeuring van het restauratiedossier.
Het doet wat met een mens. Niet zozeer het wachten en de ergernis, maar vooral de restauratie zelf.
​
De molenwijsheid
Toen midden vorig jaar duidelijk werd dat het echt ging gebeuren heb ik mij meteen ingeschreven voor de opleiding Molenaar. Het was altijd al mijn wens om zelf te ‘draaien’. Het lijkt me een ongelooflijke ervaring om met zo’n reus te mogen omgaan. Of het me zal lukken is dan nog een vraagteken.
De opleiding maakt me duidelijk dat de molenwereld niet zo gemakkelijk is. Elke molen is uniek en heeft zijn eigen geschiedenis, slimmigheden en eigenaardigheden.
Elk onderdeel heeft zijn eigen naam, vaak in verschillende dialecten. De molentaal is best moeilijk.
Molenkunde is ruim. Naast het bouwkundige en mechanische, wat de molen zo kenmerkt, moet je ook kennis verwerven over de geschiedenis, het weer, de verschillende granen, hout, veiligheid, wetgeving, .. Een hele boterham. Het gaat veel verder dan het verwerven van kennis, het gaat eerder over verwerven van wijsheid.
​Heel mijn professionele leven stond in het teken van ‘nieuwe’ hernieuwbare energietechnologie. Ik moet toegeven dat het ontdekken van deze ‘oude’ windtechnologie erg intrigerend en bijzonder verrijkend is. Want een molen is veel meer dan een machine. Bij mijn bezoeken aan verschillende molens ervaar ik altijd heel veel passie. Molenaars zijn altijd verbonden met hun molen en willen dit graag delen. Je wordt als bezoeker meegenomen in hun verhaal. En rond de molen ontstaat meestal ook een gemeenschap van mensen die zich verbonden voelen met de molen en het dorp.
Ook al heeft de molen zijn economische functie verloren, zijn maatschappelijk rol is alleen maar toegenomen. Een molen is een rustpunt, een moment van ontspanning maar ook entertainment met zijn geschiedenis, zijn verhalen, … Het is als een goed boek waar je al uitkijkt naar het volgende hoofdstuk terwijl je het vorige nog niet uit hebt.
​Jan Spruyt, molenaarszoon uit Kalmthout, die in 1842 de molen heeft gebouwd, zou bijzonder trots geweest zijn om de molen in al zijn glorie terug te zien draaien.
De Bounke Bounke molen is klaar om zijn rol in de buurt en de gemeente opnieuw te vervullen.​​
​De Bounke Bounke molen, mijn kameraad!
Meer en meer wordt de Bounke Bounke een kameraad.
En al kennen we elkaar nog niet zo goed, toch is er een match. De molen opent zich, laat me meer en meer toe. Een goedaardige, grommende reus. Hij zal er altijd zijn. Er groeit iets onvoorwaardelijks tussen ons. Hij verwerft ook stilaan opnieuw zijn plaats in de buurt, in de gemeente. Mensen zijn enthousiast. Ze hebben hun molen terug !
Een oord van verbinding en even stilstaan, een plek voor ontspanning en plezier.
Ik hoop dat er zich ook rond de Bounke Bounke molen een gemeenschap gaat ontwikkelen van molenaars, molengidsen, maar ook mensen die de Bounke Bounke gaan gebruiken voor culturele, toeristische en gastronomische activiteiten. Toegankelijk, laagdrempelig, gastvrij en nabij. Het moet iets levend worden, iets om te koesteren.
Ik ben heel blij dat Jef Verbraeken, de meester-molenaar, die samen met zijn vrouw Leen, acht jaar lang de Bounke Bounke molen heeft bediend en er zorg voor heeft gedragen, opnieuw klaar staat om te helpen en op te starten. Heel veel dank hiervoor.
En tot slot...
Ondanks de lange weg wil ik mijn dankbaarheid tonen voor Vlaanderen en de gemeente Brecht. Zij doen een grote financiële inspanning om dit erfgoed te behouden. Zonder hen zou de molen onherroepelijke verloren zijn gegaan. Ik wil ook architect Patrick Vanroy danken voor zijn deskundige begeleiding en opvolging, zijn geduld bij mijn ongeduld.
Maar de held van dit verhaal is molenbouwer De Jongh. Met oneindig veel respect heb ik het proces mogen volgen om de molen terug tot leven te wekken. Geduldig boetseerden zij elk onderdeel stukje bij beetje en creëerden terug een windpeluw, pinbalk, tempel, voeghouten, paternoster, kruiwerk, baansteen, pinsteen, wieg, ijzerbalk, rondsels, sterrewiel, vangwiel, vang, lantaarn, koning, galg, ringhouten, steenkuip, graanbak, meelschuif, meelpijp, luiwiel, luias, luitafel, gaffelrad, gevlucht… en uiteindelijk een hele windmolen.
Zoveel passie heb ik zelden ervaren. Zoveel geduld ! Zoveel perfectionisme ! Zoveel professialisme ! Diepe buiging. En naast de ervaring en deskundigheid, als bonus, een bijzonder aangename samenwerking in een partnership in plaats van een opdrachtgever – aannemer relatie.
​
Het was een zaligheid om met hen te mogen samenwerken en daarom is de staande ovatie van dit project voor hen.
